Epli og Co.

Að velja grænmeti og ávexti í réttri árstíð

benedikt@epliogco.is (Benedikt Jónsson) — Fri, 14 Mar 2025 12:07:26 GMT

AÐ VELJA GRÆNMETI OG ÁVEXTI

Í RÉTTRI ÁRSTÍÐ

Mikilvægi þess að velja grænmeti og ávexti á réttum árstíma

Í heimi matvæla er árstíðabundin gróðursetning og uppskeru grundvallaratriði sem hefur áhrif á gæði, bragð og næringargildi matvæla. Þegar grænmeti og ávextir eru í „season“, eða á réttum tíma ársins, njótum við þeirra í sinni bestu mynd. Í þessari grein munum við skoða hvað felst í því að velja grænmeti og ávexti á réttum tíma, hvers vegna það er mikilvægt og hvenær nokkur af vinsælustu tegundunum eru í sínu besta.

Hvað felst í að velja grænmeti og ávexti á réttum árstíma?

Að velja grænmeti og ávexti á réttum tíma þýðir að velja þau þegar þau eru í blóma, það er að segja, þegar þau eru í hámarki sinna gæða. Þetta á við um náttúrulegt ferli þar sem plöntur vaxa, þroskast og eru uppskeran unnin á ákveðnum tímabilum á ári. Þegar grænmeti og ávextir eru tíndir á réttum tíma eru þeir ferskari, bragðbetri og innihalda meiri næringarefni.

Mikilvægi þess að velja grænmeti og ávexti á réttum árstíma

Bragð og Gæði : Grænmeti og ávextir sem eru í „season“ eru yfirleitt bragðbetri. Þau hafa fengið meiri tíma til að þroskast á plöntunni, sem gerir þá sætari, safameiri og bragðmeiri. Dæmi um þetta er þegar jarðarber eru tínd á réttum tíma, þau eru sætari og bragðbetri en þau sem eru flutt inn frá öðrum löndum utan árstíðar.
Næringargildi : Ferskt grænmeti og ávextir innihalda meira af vítamínum, steinefnum og andoxunarefnum þegar þau eru tínd á réttum tíma. Rannsóknir hafa sýnt að grænmeti eins og spínat og brokkólí tapar næringargildinu þegar það er geymt of lengi eftir uppskeru.
Umhverfisáhrif : Þegar við veljum grænmeti og ávexti sem eru í „season“, stuðlum við að sjálfbærni. Það dregur úr þörf fyrir flutninga, sem minnkar kolefnisfótspor okkar. Að kaupa staðbundin og árstíðabundin matvæli minnkar einnig álag á umhverfið.
Sérstakar Upplifanir : Að njóta árstíðabundins grænmetis og ávaxta skapar sérstakar matarupplifanir. Við tengjum oft ákveðnar tegundir við ákveðið tímabil ársins, eins og að njóta jarðarberja í sumar eða aspas á vorin.

Hvenær er best að velja jarðarber, aspas og sveppi?

Jarðarber

Jarðarber eru ein af vinsælustu ávaxtategundum á Íslandi, og eru best á tímabilinu frá maí til júlí. Þau eru sæt og fersk á þessum tíma, oftast tínd í júní þegar þau eru í hámarki. Jarðarberin sem eru tínd á þessum tíma eru ekki aðeins bragðbetri heldur einnig ríkari af c-vítamíni og öðrum næringarefnum.

Aspas

Aspas er annað grænmeti sem hefur sérstakt tímabil. Það er best á vorin, sérstaklega frá apríl til júní. Aspas sem er tíndur á þessum tíma er meyr og bragðgóður, fullkominn til að nota í salöt, súpur eða einfaldlega grillaður. Þeir eru einnig ríkir af vítamínum og steinefnum, sem gera þá að frábærum kosti í hollu mataræði.

Sveppir

Sveppir, sérstaklega villtir sveppir, eru bestir á haustin, frá september til nóvember. Á þessum tíma eru þeir fullir af bragði og eru oft notaðir í ýmsum réttum. Villtir sveppir eins og kantarellur og aðrir sveppir eru ekki aðeins bragðgóðir heldur einnig ríkir af andoxunarefnum sem stuðla að heilsu okkar.

Gulrófur (rófur)

Thu, 23 Jan 2025 16:02:36 GMT

Rófur

Íslenskar gulrófur eru ekki bara bragðgóðar heldur einnig afar hollur kostur. Þær eru ríkar af vítamínum, steinefnum og trefjum, sem stuðla að góðu heilsufari. Gulrófur innihalda mikið af A-vítamíni, sem er mikilvægt fyrir sjón og húð, auk þess sem þær eru frábærar fyrir meltinguna vegna trefjanna. Þær eru líka lágar í kalóríum, sem gerir þær að góðu valkost í mataræðinu. Þegar gulrófur eru notaðar í súpur, salöt eða sem meðlæti, bæta þær ekki aðeins næringu heldur einnig lit og bragð í réttina. Íslenskar gulrófur eru því frábær viðbót við hollt mataræði.

Hér er einföld uppskrift af rófustöppu:

Innihaldsefni:

500 g rófur (skornar í bita)
2-3 msk smjör eða olía
1 dl sykur
Salt og pipar eftir smekk
Fersk steinselja til skreytingar (valfrjálst)

Aðferð:

Settu gulrófur í stóran pott og bættu við vatni þar til þær eru vel huldar.
Sjóðið rófurnar í um 30 mínútur, eða þar til þær eru mjúkar.
Tæmdu vatnið af rófunum og bættu smjörinu (eða olíunni) við.
Settu rófurnar í hrærivél og maukið vel.
Kryddaðu með salti og pipar eftir smekk.
Berið fram heitt og skreytið með ferskri steinselju ef þið viljið.

Njótið rófustöppunnar sem meðlæti eða aðalrétt!

Hollusta grænmetis og ávaxta

Sat, 09 Nov 2024 22:33:19 GMT

Hollusta grænmetis og ávaxta

Að neyta grænmetis og ávaxta er nauðsynlegt fyrir Íslendinga til að viðhalda góðri heilsu og vellíðan.

Samkvæmt manneldismarkmiðum Lýðheilsustöðvar ætti fólk að neyta að minnsta kosti fimm skammta af grænmeti og ávöxtum á dag. Þetta stuðlar að bættri næringu og hjálpar til við að koma í veg fyrir ýmsa sjúkdóma.

Grænmeti og ávextir eru rík af vítamínum, steinefnum og trefjum. Þau innihalda mikið af C-vítamíni sem styrkir ónæmiskerfið, auk þess að vera góð uppspretta A-vítamíns sem er mikilvægt fyrir sjónina. B-vítamínin, sem finnast í mörgu grænmeti, stuðla að orkumyndun og heilbrigði tauga.

Steinefni eins og kalíum, sem er ríkulegt í banönum og spínati, hjálpar til við að viðhalda heilbrigðum blóðþrýstingi. Járn, sem finnst í grænu laufgrænmeti eins og grænkáli, er nauðsynlegt fyrir blóðrauða myndun og súrefnisflutning í líkamanum.

Trefjar í grænmeti og ávöxtum stuðla að heilbrigðri meltingu og geta hjálpað til við að stjórna blóðsykri og kólesteróli. Með því að innleiða fjölbreytt úrval af grænmeti og ávöxtum í daglegt fæði stuðla Íslendingar að betri heilsu, auka orku og bæta almennt lífsgæði.

Stóreldhúsið 2024

Fri, 08 Nov 2024 15:46:31 GMT

Stóreldhúsið 2024

Epli & Co. tók þátt í sýningunni Stóreldhúsið 2024 í Laugardalshöllinni í síðustu viku, og við erum afar ánægð með hvernig allt gekk.

Sýningin var vel sótt, og við fengum mikinn fjölda gesta á básinn okkar og það var frábært að sjá svo marga koma til að kynna sér fyrirtækið okkar og vörurnar.

Á sýningunni kynntum við nýju heimasíðuna okkar, sem fékk frábærar viðtökur, og við kynntum einnig nýjungar í vöruúrvali okkar. Við erum stolt af því að bjóða hágæðavörur sem uppfylla þarfir viðskiptavina okkar.

Við viljum sérstaklega þakka öllum þeim sem komu við hjá okkur. Það var ánægjulegt að eiga samskipti við bæði gamla og nýja viðskiptavini. Við hlökkum til að þjónusta ykkur áfram og bjóðum nýja viðskiptavini innilega velkomna. Við erum spennt fyrir framtíðinni og vonum að sjá ykkur aftur fljótlega. Takk fyrir ykkar stuðning!

Ný og stórendurbætt vefsíða Epli og Co komin í loftið!

Thu, 31 Oct 2024 13:29:03 GMT

Við hjá Epli og Co erum spennt að kynna nýja og stórendurbætta vefsíðu okkar sem færir þjónustu okkar upp á næsta stig. Með aðstoð sérfræðings frá Beisik höfum við unnið að því að búa til notendavæna og nútímalega síðu þar sem áherslan er á einfaldleika, skilvirkni og þjónustu fyrir viðskiptavini okkar.

Nýtt og kraftmikið pantanakerfi - Aðgengilegt á öllum tækjum

Það sem stendur upp úr á nýju síðunni er nýja pantanakerfið, sem gerir viðskiptavinum kleift að skoða og panta vörur með meiri einfaldleika og yfirsýn en áður. Kerfið er jafn aðgengilegt hvort sem það er notað í tölvum, spjaldtölvum eða snjallsímum, sem tryggir sveigjanleika og þægindi fyrir notendur. Með þessum breytingum fá viðskiptavinir betri yfirsýn, hraðari ferli frá vali til pöntunar, og auk þess möguleikann á að halda utan um fyrri pantanir – sem gerir endurpantanir og stjórn á birgðum einfaldari og tímasparandi.

Nýr vettvangur kynntur á Stóreldhúsinu 2024

Við hlökkum til að kynna þessa spennandi breytingu á vefsíðunni okkar á sýningunni Stóreldhúsið 2024, sem fer fram í Laugardalshöll dagana 31. október og 1. nóvember. Þar munum við sýna hvernig þessi nýja tækni bætir upplifun viðskiptavina okkar og hvernig hún getur stuðlað að skilvirkari vinnuferlum í eldhúsinu.

Við bjóðum alla velkomna til að koma við á básnum okkar á Stóreldhúsinu og skoða nýju síðuna, kynnast uppfærðum eiginleikum og ræða við okkur um framtíðarsýnina í matvælaþjónustu. Epli og Co leggur áherslu á stöðugar umbætur, og við erum stolt af því að stíga þetta skref með Beisik til að færa viðskiptavinum okkar bestu mögulegu þjónustuna.

Af hverju ferskjur?

Sun, 12 May 2019 14:02:00 GMT

Hver elskar ekki djúsí ferska ferskju?

Öldum saman hafa ferskjur verið ræktaðar. Þær voru fyrst ræktaðar í Kína þar sem þær eru taldar merki um ódauðleika og vináttu.

Þær detta inn í röðina með eplum og perum.

1. Ferskjur eru fullkomið millimál ef þú ert í átaki eða vilt hollan millibita.

Ferskja fyllir magann vel og kemur í veg fyrir að þú borðir yfir þig. Og bónusinn: ein ferskja inniheldur frá 35-50 kaloríur og er fitulaus.

2. Þær styrkja varnir gegn offitutengdum sjúkdómum eins og sykursýki og hjartasjúkdómum.

Ferskjur eru ríkar af efni sem heitir phytochemicals en er kallað phenols og vinnur þetta efni eins og andoxunarefnin.

3. Heldur húðinni heilbrigðri.

A og C-vítamínin í ferskjum virka eins og frábær náttúrulegur rakagjafi fyrir húðina, enda eru ferskjur ansi oft notaðar í krem og snyrtivörur. Þessi vitamin viðhalda unglegri húð.

4. Draga úr hálosi.

Þær geta dregið úr hárlosi og hafa jákvæð áhrif á hársvörðinn.

5. Hollt ráð gegn stressi.

Ferskjur geta dregið úr kvíða. Í Ungverjalandi eru þær kallaðar “Fruit of Calmness”.

6. Vinna gegn krabbameinsfrumum.

Í ferskjum er selenium sem er steinefni ríkt af andoxunarefnum og ver frumur gegn skemmdum.

7. Vandamál með magann?

Ferskjur eru góðar í magann og róa hann niður.

Í Kína er mikið drukkið af ferskju te. Það hefur styrkjandi áhrif á nýrun.

Heimild: care2.com

Heimild: Heilsutorg

Bananar eru ofurfæða

Sun, 12 May 2019 10:07:00 GMT

Þú munt ekki líta banana sömu augun eftir að hafa lesið yfir þennan lista.

Það er ekki að ástæðulausu að mælt sé með að fólk neyti banana daglega.

Það er nefnilega meira í bananann spunnið en bara kalíum magnið.

Og ef þú hefur haldið að bananar séu bara fyrir apa, þá er það ekki rétt.

Bananar eru góðir þegar kemur að þunglyndi því þeir innihalda efni sem heitir tryptophan sem breytist svo í serotónín – hamingju efnið sem gerir okkur glöð.
Borðaðu tvo banana áður en þú ferð á erfiða æfingu, þannig pakkar þú orku í líkamann og kemur jafnvægi á blóðsykurinn.
Hann ver okkur gegn vöðvakrömpum á meðan á æfingum stendur og þú ættir að losna við krampa í leggjum ef þú færð þér banana áður en þú ferð að sofa.
Hann spornar gegn tapi á kalki þegar þú pissar og byggir upp sterk bein. Fáðu þér banana.
Banani lagar skapið og dregur úr fyrirtíðarspennu.
Banani dregur úr bólgum og ver þig gegn sykursýki II, hann styður þyngdartap og styrkir taugakerfið. Hann eykur hvítu blóðkornin því hann er ríkur af B-6 vítamíni.
Hann styrkir blóðið og dregur úr blóðleysi því hann er ríkur af járni.
Ríkur af kalíum og lágur í salti þá er bananinn góður til aðstoðar við að lækka of háan blóðþrýsting og einnig getur hann varið þig gegn hjartaáfalli og heilablóðfalli.

Að borða banana er gott fyrir meltinguna

Ríkur af pectin þá er bananinn afar góður fyrir meltinguna.
Bananinn örvar vöxt á góðum bakteríum í þörmum. Þeir framleiða líka ensími sem aðstoða líkamann við að nýta sér þau næringarefni sem við borðum.
Hægðartregða? Eins ríkur og bananinn er af trefjum þá ætti hann að geta hjálpað þér með þetta vandamál
Ertu með niðurgang? Bananinn virkar róandi á meltingarveginn og bætir upp þau næringarefni sem þú tapaðir á meðan þú varst slæm/ur í maganum.
Bananar eru góðir við brjóstsviða.
Bananinn er eini hrái ávöxturinn sem neyta má án þess að espa upp magasár, hann nefnilega fóðrar magann og ver hann gegn þeim sýrum er valda magasárinu.

Hvað gerir bananinn meira?

Að borða banana getur minnkað líkur á krabbameini í nýrum, hann ver þig einnig gegn ýmsum augnsjúkdómum og byggir upp sterk bein með því að hjálpa líkamanum að nýta kalkið sem þú færð úr fæðunni sem þú borðar.
Bananinn eykur á gáfurnar og þú átt auðveldara með að læra, því hann er orkugjafi. Að borða banana fyrir próf er mjög gott vegna þess hversu ríkur hann er af kalíum.
Ríkur af andoxunarefnum þá getur bananinn minnkað líkur á krónískum sjúkdómum.
Að borða banana á milli mála kemur reglu á blóðsykurinn og getur einnig dregið úr morgunógleði.
Nuddaðu pöddubit eða útbrot með innrabyrði hýðisins til að draga úr kláða og pirringi í húðinni.
Stjórnaðu blóðsykrinum og komdu í veg fyrir að vera að narta á milli mála með því að fá þér einfaldlega banana.
Að borða banana getur lækkað líkamshitann og kælt þig niður ef þú ert með hita eða ert úti í sólinni og það er mjög heitt.
Hið náttúrulega efni Tryptophan sem eykur á gleðina dregur úr sjúkdómum sem geta herjað á þig á milli árstíða, má þar nefna þunglyndi á dimmum og köldum vetrum.
Ertu að hætta að reykja? Í banana er mikið af B-vítamínum, kalíum og magnesíum, en þetta hjálpar þér og dregur úr löngun í sígarettuna.
Fjarlægðu vörtu með því að skella innrabyrði hýðis á vörtuna og láta bíða í nokkrar mínútur.
Nuddaðu innrabyrði hýðis á leðurskóna, töskuna og annað til að fá fallegan glans.

Greinin birtist upprunalega á Heilsutorgi.

‍

Innflutningur á matvælum

Sun, 12 May 2019 10:07:00 GMT

Innflutningur á matvælum sem ekki eru úr dýraríkinu

Innflutningseftirlit hefur verið aukið á vissum tegundum af matvælum og fóðri sem eru ekki úr dýraríkinu og koma frá löndum utan evrópska efnahagssvæðinu. Um er að ræða m.a. te, pálmolía, basmati hrísgrjón, ýmsar tegundir af grænmeti og ávöxtum, hnetum fræjum og kryddi . Þetta eru matvæli sem þarf að skoða sérstaklega og þarf að rannsaka og samþykkja áður en innflutningur er leyfður. Innflytjendur þurfa að tilkynna vörur sem eru nefndar í viðauka 1. við reglugerð nr. 835/2010 með minnst sólarhringsfyrirvara á sérstöku eyðublaði sem kallast samræmt innflutningsskjal, CED (Common Entry Document) sem er fyllt út rafrænt í TRACES (Trade control and expert system).

Í innflutningseftirliti er alltaf gerð skjalaskoðun en í 10-50% tilvika er varan skoðuð og tekin sýni til rannsóknar.

Reglugerð nr. 835/2010 er byggð á Evrópureglugerð nr. 669/2009 sem styðst við reglugerð 882/2004/ESB um aukið eftirlit á matvælum og fóðri. Heimild fyrir reglugerðinni er að finna í 31 gr. laga nr. 93/1995 um matvæli og 7 gr. laga nr. 22/1994 um eftirlit með fóðri, áburði og sáðvöru.

Reglugerðin er nú endurskoðuð 2 sinnum á ári. Ný reglugerð gildir frá 14. janúar 2019.

Nýjar breytingar

Inn á listann vegna aukinni hættu á salmonellu

Eggaldin frá Dóminíska
Strengjabaunir frá Kenía
Piparávextir aðrir en sætir frá Úganda
Svartur pipar frá Brasilíu
Paprika frá Kína
Sesamfræ frá Eþíópía

Af listanum vegna færra tilfella.

Ananas frá Benín

Aðrar breytingar

Papika og piparávöxur annar en paprika aukin tíðni á sýnatöku frá 10% upp í 20% sendinga.
Piparávöxtur (annað en paprika) frá Pakistan og Indlandi aukin tíðni á sýnatöku frá 10% upp í 20% sendinga.
Paprika og piparávöxtur (annar en paprika) frá Sri Lanka 50% sendinga á fara í sýnatöku vegna aflatoxíns. Nýtt
Herslihnetur og afurðir af þeim frá Georgíu 50% sending fara í sýnatöku vegna aflatoxíns. Nýtt

Reglugerðin er endurskoðuð mt.t.t. viðauka I tvisvar sinnum á ári.

Auglýsingar byggðar á EB reglugerðum

Ný reglugerð nr. 808/2014 tók gildi 9. september 2014 og m. br. frá 1. des 2016 eru sett sérstök skilyrði fyrir innflutningi á tilteknu fóðri og matvælum frá tilteknum þriðju löndum vegna mengunaráhættu af völdum aflatoxína (EB gerð 884/2014). Innflytjendur eða dreifingaraðilar sem flytja inn eða dreifa vörum sem reglugerðin tekur til, skulu senda Matvælastofnun tilkynningu og gögn um fyrirhugaðan innflutning. Öllum sendingum neðangreinda matvæla þarf að fylgja heilbrigðisvottorð. Nýjustu breytingar eru að matvæli frá Argentínu, Azerbajdsjan og Eþíópíu hafa bæst við á listann.

Aflatoxín:

Jarðhnetur og afurðir frá þeim frá Argentínu, Egyptalandi, Indlandi og Kína
Heslihnetur og afurðir af þeim frá Azerbajdsjan
Heslihnetur og fíkjur og afurðir frá þeim frá Tyrklandi
Pistasíur frá Íran og Tyrklandi
Parahnetur (brasilíuhnetur) frá Brasilíu
Chilipipar, engifer, saffran, timjan, lárviðarlauf , karrí og kryddblöndur frá Eþíópíu
Chilipipar og múskat frá Indlandi

Með reglugerð 915/2017 bætast við:

Betellauf og sesamfræ frá Indlandi vegna mengunar af völdum salmonellu.

Nýtt

1. breytingarreglugerð nr. 800/2017 um að reglugerð nr. 193/2016 sé lögð niður vegna fjölda sýna sem tekin eru í ESB og eru yfir mörkum af tilteknu sveppaeitri. Og er því ekki lengur samþykkt forrannsóknagögn með útflutningi á jarðhnetur og afurðum af þeim frá Norður Ameríku.

Okratoxín:

Hveiti frá Kanada

Aflatoxín:

Jarðhnetur frá Bandaríkjunum og afurðir úr þeim
Möndlur frá Bandaríkjunum.

Reglugerð nr. 416/2016

Reglugerð nr. 416/2016 innleiðir Evrópureglugerð nr. 2016/24 varðandi innflutning frá tilteknum þriðju löndum. Innflytjendur eða dreifingaraðilar sem flytja inn eða dreifa vörum sem reglugerðin tekur til, skulu senda Matvælastofnun tilkynningu og gögn um fyrirhugaðan innflutning. Öllum sendingum neðangreinda matvæla þarf að fylgja heilbrigðisvottorð og rannsóknarvottorð. Ekki þarf að tilkynna persónulegar sendingar sem eru minni en 20 kg.

Aflatoxín:

Jarðhnetur og afurðir úr þeim frá Brasílíu
Múskat frá Indlandi og Indónesíu
Sterkur piparávöxtur frá Indlandi

Heilbrigðiseftirlit sveitarfélaga

Eftirlit með öllu dreifingarferli matvæla eftir tollafgreiðslu er í höndum Heilbrigðiseftirlits sveitarfélaga.

Kostnaður vegna innflutnings

Gjald fyrir innflutningseftirlit er skilgreint í 9. gr. gjaldskrár nr. 220/2018 fyrir eftirlit og aðra gjaldskylda starfsemi Matvælastofnunar. Eftirlitsgjald greiðist skv. tímagjaldi en einnig skal greiða akstursgjald og gjald vegna greininga á rannsóknarstofu þegar það á við.

‍

Heimild: Matvælastofnun

Epli og Co.

Að velja grænmeti og ávexti í réttri árstíð

AÐ VELJA GRÆNMETI OG ÁVEXTI

﻿ Í RÉTTRI ÁRSTÍÐ

Gulrófur (rófur)

Rófur

Hollusta grænmetis og ávaxta

Hollusta grænmetis og ávaxta

Stóreldhúsið 2024

Stóreldhúsið 2024

Ný og stórendurbætt vefsíða Epli og Co komin í loftið!

Nýtt og kraftmikið pantanakerfi - Aðgengilegt á öllum tækjum

Nýr vettvangur kynntur á Stóreldhúsinu 2024

Af hverju ferskjur?

Hver elskar ekki djúsí ferska ferskju?

Bananar eru ofurfæða

Að borða banana er gott fyrir meltinguna

Hvað gerir bananinn meira?

Innflutningur á matvælum

Nýjar breytingar

Auglýsingar byggðar á EB reglugerðum

Nýtt

Reglugerð nr. 416/2016

Heilbrigðiseftirlit sveitarfélaga

Kostnaður vegna innflutnings

Í RÉTTRI ÁRSTÍÐ